Phật giáo phát xuất từ Ấn Ðộ, về sau được truyền bá sang nhiều nước quanh khu vực qua hai ngả: Nam, Bắc. Các cụm từ: Phật giáo Nam phương, Phật giáo Nam truyền, Phật giáo Bắc phương, Phật giáo Bắc truyền đã được hình thành và tồn tại dựa trên yếu tố địa lý của sự truyền bá ấy. Kinh điển theo hệ Nam truyền được ghi chép bằng tiếng Pàli. Kinh điển theo hệ Bắc truyền được ghi chép bằng tiếng Phạn. Từ chữ Phạn, kinh điển Phật giáo lần lượt được phiên dịch sang chữ Hán và chữ Tây Tạng, hình thành và hoàn thành Ðại tạng kinh chữ Hán (Hán tạng), Ðại tạng kinh chữ Tây Tạng (Tạng tạng) là 2 Ðại tạng kinh tiêu biểu của Phật giáo Bắc truyền. Trong bài viết này, chúng tôi xin giới thiệu tổng quát về hệ thống kinh điển thuộc Hán tạng của Phật giáo Bắc truyền.

Trong nhiều năm qua, tác giả các sách báo Phật giáo thường dùng các quy ước khác nhau để trích dẫn kinh điển Nguyên thủy của tạng Pàli làm người đọc có nhiều bỡ ngỡ, đôi khi có nhiều nhầm lẫn, không biết đích xác nguồn gốc của những đoạn kinh điển trích dẫn đó. Vấn đề này thường gặp nhất trong các trích dẫn từ Tương Ưng Bộ (Samyutta Nikàya) và Tăng Chi Bộ (Anguttara Nikàya).

Trong bài này, người viết xin mạn phép được trình bày tóm tắt các quy ước thường dùng để giúp quý độc giả có một nhận định rõ ràng hơn về các phương cách trích dẫn kinh điển Pàli.

Sau khi Ðức Thế Tôn nhập diệt, tôn giả Ma Ha Ca Diếp (Mahàkassapa) lãnh đạo 500 vị A la hán mở đại hội kết tập Pháp tạng lần thứ nhất. Kế đến, khoảng 100 năm sau, 700 vị A la hán lại kết tập Pháp tạng lần thứ hai, dưới sự chủ trì của trưởng lão Nhất Thiết Khứ và Ly Bà Ða. Thế rồi, cách chừng 118 năm sau đó, 1.000 vị A la hán lại kết tập Pháp tạng lần thứ ba, dưới sự chủ trì của tôn giả Mục Kiền Liên Tử Ðế Tu (Moggaliputta-tissa). Lần kết tập này mới bắt đầu biên tập Luận điển. Sau đó, vương tử Ma Sẩn Ðà (Mahinda) đem tam tạng này truyền sang Sri Lanka (Tích Lan) và được gọi là Tam tạng Thánh giáo Pàli (Pàli Tipitaka). Các điển tịch Ðại tạng kinh hiện còn nói về niên đại thành lập không nhất trí. Do đó, niên đại thành lập chậm nhất được suy đoán là vào khoảng thế kỷ thứ hai đến thế kỷ thứ nhất trước Tây lịch. Nhưng theo Ðảo sử Tích Lan thì lần đầu tiên Tam tạng được ghi chép trên lá bối tại Sri Lanka (Tích Lan) là vào khoảng năm 83 trước Tây lịch, dưới triều vua Sinhala Vattagamani Abhaya. Tam tạng này chứa đựng tinh hoa giáo lý của Ðức Phật, gồm có tạng Luật (Vinaya pitaka), tạng Kinh (Sutta pitaka) và tạng Luận (Abhidhamma pitaka), tất cả 41 tập.

Lý luận dịch kinh là quy ước dịch kinh của giới Tăng lữ do tham dự công việc thực tế lâu ngày rồi đúc kết thành những nguyên tắc.

Thiết nghĩ, muốn cho công trình phiên dịch đạt được chất lượng tốt nhất, có lẽ chúng ta cũng nên tham khảo và học hỏi những kinh nghiệm quý báu của các bậc tiền bối. Những kinh nghiệm này đã được các Đại sư chủ dịch tại các dịch trường đúc kết thành những công thức gọi là Lý luận dịch kinh.

Các bạn nhấn vào đường dẫn để hạ tải hai bộ Đại Tạng Kinh: Chánh tân tu đại tạng và tục tạng kinh (khoảng 400 Mb mới nhất, bản này các bạn dùng 7 zip hoặc winzip hoặc winrar giải nén và cài đặc là có thể sử dụng, nội dung vẫn nguyên thủy.) Nếu không muốn cài đặc thì hạ tải bản giải nén là nhấn vào icon index là sử dụng được Chánh tân tu đại tạng (năm 2002, khoảng 130 Mb, không có Tục tạng kinh.)

Chánh Tân Tu Đại Tạng và Tục Tạng Kinh (khoảng 600 MB mới nhất dạng ISO, nguyên thủy của CBETA khi mới tải về) Phiên bản tháng 3/2007, sẽ cập nhật mỗi khi có bản mới.

Giờ đây Đại Đức Ananda đã học nằm lòng với Đức Thế Tôn tám giới chủ yếu ấy, đến gặp Bà Maha Pajapati Gotami và trao truyền lại bà. Bà Gotami hoan hỷ lãnh giáo, chấp thuận nghiêm trì tám giới chủ yếu ấy và nguyện trọn đời không vi phạm. Sau đó bà Gotami xuất gia. Bà đến trước Đức Phật và đảnh lễ. Đức Bổn Sư thuyết giảng cho bà một thời Pháp và ban truyền cho bà một đề mục hành thiền. Bà Gotami, vị đệ tử có tâm đạo nhiệt thành, thực hành đúng theo lời giáo huấn, hành thiền, khai triển tuệ minh sát (vipassana) và chứng đắc Đạo Quả A La Hán cùng với bốn patisambhida, tri kiến phân tách."

Đã bắt đầu nhận đơn kể từ ngày 8/8/'07-12/4/'08, xin xem chi tiết để lấy địa chỉ và hướng dẫn

Lưu ý: Ngày 12 tháng 4 năm 2008 sẽ hết hạn nhận đơn của niên học 2007-2008 ngoại trừ các trường hợp bổ túc hồ sơ.

Theo đà phát triển của xă hội hiện nay, học ngoại điển là cần thiết. Cần thiết trong sự song hành và hỗ trợ nội điển. Như con chim cần phải có đôi cánh khỏe mạnh mới có thể bay cao và bay xa, tu sĩ chúng ta thời nay cũng vậy, cần phải luyện tinh thông cả hai mặt “đạo học” và “thế học” mới có thể tự tại tung cánh hoằng pháp khắp bốn phương trời.

Nhằm khuyến khích Tăng Ni trẻ có trình độ Đại học “thế học” để trợ duyên việc hoằng pháp được thuận lợi về mọi mặt, mọi nơi, làm nền tảng vững chắc cho những bước chân du học nâng cao trí tuệ, thăng hoa đời tu mai sau, ngõ hầu đưa PGVN tiến tới một vị trí xứng đáng, sánh vai cùng PG năm châu, chúng tôi phát tâm thành lập hội chuyên cấp “Học Bổng Đại Tạng Kinh” cho Tăng Ni học Đại Học thế học tại Việt Nam.

Riêng đối với chư tôn đức tăng ni nhập thất chuyên tu. Chúng con sẽ vô cùng hoan hỷ cúng dường trợ duyên.

Gần đây, có một số tôn đức đã đặc biệt quan tâm đến vấn đề này. Hy vọng trong một tương lai gần, những giấc mơ chánh đáng sẽ biến thành hiện thực.

Lúc đầu, kinh điển Phật giáo gồm hai bộ chính là “kinh” (sutra) và “luật” (vinaya): “Kinh” ghi lại giáo lý của Đức Phật, “Luật” là những giới luật mà Đức Phật đã chế định cho hàng tăng nhân tu hành tại các tự viện. Về sau này có thêm những lời chú giải về kinh và luật đó, và được gọi chung là “luận” (abhidharma), kết quả là có ba bộ sách gồm kinh, luật, và luận, tức là “Tam Tạng” (Tripitaka).