Kinh Ðại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm

Hán Dịch: Ðại Sư Thật Xoa Nan Ðà

Việt Dịch: HT Thích Trí Tịnh

(Trọn bộ 4 tập – Tái bản lần thứ hai)

Nhà xuất bản Tôn giáo Hà Nội – PL.2549 – DL.2005

(Chánh Tân Tu Đại Tạng, tập 10, Hoa Nghiêm Bộ, số hiệu 0278, 80 quyển, Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm Kinh, Đường Thật-xoa-nan-đà dịch, bttdtkvn)

Mục Lục TẬP 1

01. Phẩm Thế Chủ Diệu Nghiêm thứ nhất. (Hán bộ từ quyển thứ nhứt đến hết quyển thứ năm)

02. Phẩm Như Lai Hiện Tướng thứ hai. (Hán bộ trọn quyển thứ sáu)

03. Phẩm Phổ Hiền Tam Muội thứ ba. (Hán bộ phần đầu quyển thứ bảy)

04. Phẩm Thế Giới Thành Tựu thứ tư. (Hán bộ phần sau quyển thứ bảy)

05. Phẩm Hoa Tạng Thế Giới thứ năm. (Hán bộ từ quyển thứ tám đến hết quyển thứ mười)

06. Phẩm Tỳ Lô Giá Na thứ sáu. (Hán bộ trọn quyển thứ mười một)

07. Phẩm Như Lai Danh Hiệu thứ bảy. (Hán bộ phần đầu quyển thứ mười hai)

08. Phẩm Tứ Thánh Ðế thứ tám. (Hán bộ phần sau quyển thứ mười hai)

09. Phẩm Quang Minh Giác thứ chín. (Hán bộ phần đầu quyển thứ mười ba)

10. Phẩm Bồ Tát Vấn Minh thứ mười. (Hán bộ phần sau quyển thứ mười ba)

11. Phẩm Tịnh Hạnh thứ mười một. (Hán bộ phần đầu quyển thứ mười bốn)

12. Phẩm Hiền Thủ thứ mười hai. (Hán bộ phần sau quyển thứ mười bốn đến hết quyển thứ mười lăm)

13. Phẩm Thăng Tu Di Sơn Đảnh thứ mười ba. (Hán bộ phần đầu quyển thứ mười sáu)

14. Phẩm Tu Di Sơn Đảnh Kệ Tán thứ mười bốn. (Hán bộ phần giữa quyển thứ mười sáu)

15. Phẩm Thập Trụ thứ mười lăm. (Hán bộ phần sau quyển thứ mười sáu)

16. Phẩm Phạm Hạnh thứ mười sáu. (Hán bộ phần đầu quyển thứ mười bảy)

17. Phẩm Sơ Phát Tâm Công Đức thứ mười bảy. (Hán bộ phần sau quyển thứ mười bảy)

18. Phẩm Minh Pháp thứ mười tám. (Hán bộ trọn quyển thứ mười tám)

19. Phẩm Thăng Dạ Ma Thiên Cung thứ mười chín. (Hán bộ phần đầu quyển thứ mười chín)

20. Phẩm Dạ Ma Kệ Tán thứ hai mươi. (Hán bộ phần giữa quyển thứ mười chín)

21. Phẩm Thập Hạnh thứ hai mươi mốt. (Hán bộ phần sau quyển thứ mười chín đến hết quyển thứ hai mươi)

PHẨM DẠ MA CUNG KỆ TÁN THỨ HAI MƯƠI

(Hán bộ phần giữa quyển thứ mười chín)

Lúc đó do thần lực của đức Phật, mười phương đều có một đại Bồ tát, mỗi vị đều cùng Phật sát vi trần số Bồ tát câu hội, từ những thế giới ngoài mười vạn Phật sát vi trần số quốc độ mà đến.

Tên của mười vị Bồ tát đó là:

Công Ðức Lâm Bồ tát, Huệ Lâm Bồ tát, Thắng Lâm Bồ tát, Vô Úy Lâm Bồ tát, Tàm Quý Lâm Bồ tát, Tinh Tấn Lâm Bồ tát, Lực Lâm Bồ tát, Hạnh Lâm Bồ tát, Giác Lâm Bồ tát, Trí Lâm Bồ tát.

Quốc độ của các Ngài từ đó mà đến theo thứ tự là:

Thân Huệ thế giới, Tràng Huệ thế giới, Bửu Huệ thế giới, Thắng Huệ thế giới, Ðăng Huệ thế giới, Kim Cang Huệ thế giới, An Lạc Huệ thế giới, Nhựt Huệ thế giới, Tịnh Huệ thế giới, Phạm Huệ thế giới.

Chư Phật Thế Tôn nơi thế giới đó theo thứ tự là:

Thường Trụ Nhãn Phật, Vô Thắng Nhãn Phật, Vô Trụ Nhãn Phật, Bất Ðộng Nhãn Phật, Thiên Nhãn Phật, Giải Thoát Nhãn Phật, Thẩm Ðế Nhãn Phật, Minh Tướng Nhãn Phật, Tối Thượng Nhãn Phật, Cám Thanh Nhãn Phật.

Chư Bồ tát này đến dưới bửu tòa đảnh lễ Phật, rồi theo phương của mình đến đều riêng hóa hiện tòa sư tử liên hoa tạng mà ngồi kiết già trên đó.

Tất cả Dạ Ma thiên ở thập phương thế giới đều như thế cả. Bồ tát, quốc độ và Như Lai cũng đồng danh, đồng hiệu như trên.

Lúc đó đức Thế Tôn, từ trên hai bàn chưn, phóng ra trăm ngàn ức quang minh màu đẹp chiếu khắp thập phương thế giới. Tất cả đạo tràng, Phật và Bồ tát đều hiển hiện cả.

Bấy giờ, Công Ðức Lâm Bồ tát thừa oai lực của đức Phật, quan sát mười phương rồi nói kệ rằng:

Phật phóng đại quang minh

Chiếu khắp nơi mười phương

Ðều thấy Thiên Nhơn Tôn

Thông đạt không chướng ngại.

Phật ngồi cung Dạ Ma

Khắp cùng mười phương cõi

Việc này rất lạ lùng

Thế gian rất hi hữu.

Trời Dạ Ma Thiên Vương

Ca ngợi mười Như Lai

Như hội này đã thấy

Tất cả hội cũng vậy.

Những chúng Bồ tát kia

Ðồng hiệu với chúng tôi

Thập phương tất cả chỗ

Diễn thuyết pháp vô thượng.

Bổn quốc của các ngài

Danh hiệu cũng không khác

Ðều riêng nơi bổn Phật

Tịnh tu các phạm hạnh.

Các đức Như Lai kia

Danh hiệu cũng đều đồng

Quốc độ đều giàu vui

Thần lực đều tự tại.

Tất cả chúng mười phương

Ðều thấy Phật ở đây

Hoặc thấy ở nhơn gian

Hoặc thấy ở Thiên cung.

Như Lai an trụ khắp

Tất cả các quốc độ

Nay chúng tôi thấy Phật

Ở tại Thiên cung này.

Xưa phát nguyện Bồ đề

Khắp đến mười phương cõi

Nên oai lực của Phật

Cùng khắp khó nghĩ bàn.

Lìa sự tham thế gian

Ðầy đủ vô biên đức

Nên được sức thần thông

Chúng sanh đều thấy cả.

Du hành mười phương cõi

Như hư không vô ngại

Một thân vô lượng thân

Thân tướng bất khả đắc.

Phật công đức vô biên

Thế nào lường biết được

Không dừng cũng không đi

Vào khắp trong pháp giới.

Huệ Lâm Bồ tát thừa oai lực của đức Phật, quan sát mười phương rồi nói kệ rằng:

Ðấng đạo sư thế gian

Ðấng ly cấu vô thượng

Bất khả tư nghị kiếp

Khó được gặp gỡ Phật.

Phật phóng đại quang minh

Thế gian đều khắp thấy

Vì chúng rộng diễn bày

Lợi ích những quần sanh.

Như Lai xuất thế gian

Vì đời trừ si tối

Là đèn sáng thế gian

Hi hữu khó thấy được.

Ðã tu thí, giới, nhẫn

Tinh tấn và thiền định

Bát nhã ba la mật

Dùng đây chiếu thế gian.

Như Lai không ai bằng

Muốn sánh chẳng thể được

Chẳng rõ pháp chơn thiệt

Thời không thể thấy Phật.

Thân Phật và thần thông

Tự tại khó nghĩ bàn

Không đi cũng không đến

Thuyết pháp độ chúng sanh.

Nếu ai được thấy nghe

Ðấng đạo sư thanh tịnh

Thoát hẳn các ác đạo

Xa lìa tất cả khổ.

Vô lượng vô số kiếp

Tu tập hạnh Bồ đề

Chẳng thể biết nghĩa này

Chẳng thể được thành Phật.

Bất khả tư nghị kiếp

Cúng dường vô lượng Phật

Nếu biết được nghĩa này

Công đức hơn công kia.

Cúng Phật với trân bửu

Ðầy cả vô lượng cõi

Chẳng biết được nghĩa này

Trọn chẳng thành Bồ đề.

Lúc đó Thắng Lâm Bồ tát thừa oai lực của Phật,quan sát mười phương rồi nói kệ rằng:

Ví như tháng mạnh hạ

Tạnh ráo không mây mù

Mặt trời phóng quang huy

Thập phương đều sáng chói.

Quang minh không hạn lượng

Không ai lường biết được

Người mắt sáng còn vậy

Huống là kẻ mù lòa.

Chư Phật cũng như vậy

Công đức vô biên tế

Bất khả tư nghị kiếp

Chẳng thể phân biệt biết.

Các pháp không lai xứ

Cũng không có tác giả

Cũng không từ đâu sanh

Chẳng thể phân biệt được.

Tất cả pháp không đến

Vì thế nên không sanh

Vì đã không có sanh

Nên cũng không có diệt.

Tất cả pháp vô sanh

Tất cả pháp vô diệt

Nếu biết được như vậy

Người này thấy được Phật.

Vì các pháp vô sanh

Nên không có tự tánh

Phân biệt biết như vậy

Người này đạt thâm nghĩa.

Do vì pháp vô tánh

Không thể rõ biết được

Nơi pháp hiểu như vậy

Rốt ráo không chỗ hiểu.

Nói rằng có sanh đó

Bởi hiện các quốc độ

Biết được tánh quốc độ

Thời tâm không mê hoặc.

Tánh quốc độ thế gian

Quan sát đều như thật

Nếu nơi đây biết được

Khéo nói tất cả nghĩa.

Vô Úy Lâm Bồ tát thừa oai lực của đức Phật, quan sát mười phương rồi nói kệ rằng:

Thân Như Lai rộng lớn

Rốt ráo nơi pháp giới

Chẳng rời bửu tòa này

Mà khắp tất cả chỗ.

Nếu ai nghe pháp này

Mà cung kính tin ưa

Rời hẳn ba ác đạo

Tất cả những khổ nạn.

Giả sử như có người

Qua vô lượng thế giới

Chuyên tâm muốn được nghe

Sức tự tại của Phật,

Những Phật pháp như vậy

Là vô thượng Bồ đề

Giả sử muốn tạm nghe

Không ai có thể được.

Nếu ai thời quá khứ

Tin Phật pháp như vậy

Ðã thành Lưỡng Túc Tôn

Làm đèn sáng thế gian.

Nếu ai sẽ được nghe

Sức tự tại của Phật

Nghe rồi có lòng tin

Người này sẽ thành Phật.

Nếu có người hiện tại

Tin được Phật pháp này

Cũng sẽ thành chánh giác

Thuyết pháp vô sở úy.

Vô lượng vô số kiếp

Pháp này rất khó gặp

Nếu có người được nghe

Là do bổn nguyện lực.

Nếu ai thọ trì được

Những Phật pháp như vậy

Trì xong rộng tuyên thuyết

Người này sẽ thành Phật.

Huống là siêng tinh tấn

Lòng kiên cố chẳng bỏ

Nên biết người như vậy

Quyết định thành Bồ đề.

Lúc đó Tàm Quý Lâm Bồ tát, thừa oai lực của đức Phật, quan sát mười phương rồi nói kệ rằng:

Nếu ai được nghe pháp

Hi hữu tự tại này

Sanh được lòng hoan hỷ

Chóng trừ lưới si lầm.

Bực thấy biết tất cả

Tự nói lời như vầy

Phật không gì chẳng biết

Vì thế khó nghĩ bàn.

Không có từ vô trí

Mà sanh ra trí huệ,

Thế gian thường tối tăm

Nên không thể sanh được.

Như sắc và phi sắc

Hai đây chẳng là một

Trí vô trí cũng vậy

Thể nó đều sai biệt.

Như tướng cùng vô tướng

Sanh tử với niết bàn

Phân biệt đều chẳng đồng

Trí, vô trí cũng vậy.

Thế giới mới thành lập

Không có tướng bại hoại

Trí, vô trí cũng vậy

Hai thứ chẳng đồng thời.

Như Bồ tát sơ tâm

Chẳng chung với hậu tâm

Trí, vô trí cũng vậy

Hai tâm chẳng đồng thời.

Ví như những thức thân

Ðều riêng không hòa hiệp

Trí, vô trí cũng vậy

Rốt ráo không hòa hiệp.

Như thuốc a già đà

Hay diệt tất cả độc

Có trí cũng như vậy

Hay diệt sự vô trí.

Như Lai không ai trên

Cũng không ai sánh bằng

Tất cả không so được

Thế nên khó gặp gỡ.

Tinh Tấn Lâm Bồ tát, thừa oai lực của đức Phật, quan sát mười phương rồi nói kệ rằng:

Các pháp vô sai biệt

Không ai biết được đó

Chỉ Phật cùng Phật biết

Vì trí huệ rốt ráo.

Như vàng và màu vàng

Tánh nó vô sai biệt

Pháp phi pháp cũng vậy

Thể tánh vốn chẳng khác

Chúng sanh phi chúng sanh

Hai đều không chơn thật

Như vậy các pháp tánh

Thật nghĩa đều chẳng có.

Ví như thời vị lai

Không có tướng quá khứ

Các pháp cũng như vậy

Không có tất cả tướng.

Ví như tướng sanh diệt

Các thứ đều chẳng thiệt

Các pháp đều cũng vậy

Tự tánh vốn không có.

Niết bàn bất khả thủ

Thời gian nói có hai

Các pháp cũng như vậy

Phân biệt có sai khác.

Như nương vật bị đếm

Mà có cái hay đếm

Tánh kia vốn không có

Nên rõ pháp như vậy.

Ví như pháp toán số

Thêm một đến vô lượng

Phép đếm không thể tánh

Vì trí nên sai khác.

Ví như các thế gian

Kiếp hỏa có hư diệt

Hư không chẳng tổn hư

Phật trí cũng như vậy.

Như thập phương chúng sanh

Ðều lấy tướng hư không,

Chư Phật cũng như vậy

Thế gian vọng phân biệt.

Lúc đó Lực Lâm Bồ tát thừa oai lực của Phật quan sát mười phương rồi nói kệ rằng:

Tất cả chúng sanh giới

Ðều ở trong ba thời,

Những chúng sanh ba thời

Ðều ở trong ngũ uẩn.

Nghiệp là gốc của uẩn

Tâm là gốc các nghiệp

Tâm đó dường như huyễn

Thế gian cũng như vậy.

Thế gian chẳng tự làm

Chẳng phải cái khác làm

Mà nó được có thành

Cũng lại được có hoại.

Thế gian dầu có thành

Thế gian dầu có hoại

Người rõ thấu thế gian

Chẳng nên nói hai việc.

Thế nào là thế gian

Thế nào phi thế gian

Thế gian phi thế gian

Chỉ là tên sai khác!

Tam thế và ngũ uẩn

Nói gọi là thế gian

Nói diệt là phi thế

Như vậy chỉ giả danh.

Sao gọi là các uẩn

Các uẩn có tánh gì

Tánh uẩn chẳng diệt được

Vì vậy nói vô sanh.

Phân biệt các uẩn này

Tánh nó vốn không tịch

Vì không, nên chẳng diệt

Ðây là nghĩa vô sanh.

Chúng sanh đã như vậy

Chư Phật cũng như vậy

Phật và các Phật pháp

Tự tánh vốn không có.

Biết được các pháp này

Như thật không điên đảo.

Người thấy biết tất cả

Thường thấy ở nơi trước.

Hạnh Lâm Bồ tát thừa oai lực của đức Phật quan sát mười phương rồi nói kệ rằng:

Ví như mười phương cõi

Tất cả những địa chủng

Tự tánh vốn không có

Không chỗ nào chẳng khắp.

Thân Phật cũng như vậy

Cùng khắp các thế giới

Những sắc tướng sai khác

Không dừng, không chỗ đến.

Chỉ do vì các nghiệp

Nói tên là chúng sanh

Cũng chẳng lìa chúng sanh

Mà có được các nghiệp.

Nghiệp tánh vốn không tịch

Chúng sanh chỗ y chỉ

Khắp làm các hình sắc

Cũng lại không chỗ đến.

Những hình sắc như vậy

Nghiệp lực khó nghĩ bàn

Liễu đạt căn bổn kia

Nơi trong, không chỗ thấy.

Thân Phật cũng như vậy

Chẳng thể nghĩ bàn được

Những sắc tướng sai khác

Hiện khắp mười phương cõi

Thân chẳng phải là Phật

Phật cũng chẳng phải thân

Chỉ lấy pháp làm thân

Thông đạt tất cả pháp.

Nếu thấy được thân Phật

Thanh tịnh như pháp tánh

Với tất cả Phật pháp

Người này không nghi lầm.

Nếu thấy tất cả pháp

Bổn tánh như niết bàn

Ðây thời thấy Như Lai

Rốt ráo vô sở trụ.

Nếu tu tập chánh niệm

Sáng tỏ thấy chánh giác

Vô tướng, vô phân biệt

Ðây gọi Pháp Vương Tử.

Lúc đó Giác Lâm Bồ tát thừa oai lực của đức Phật, quan sát mười phương rồi nói kệ rằng:

Ví như họa sư kia

Phân bố những màu sắc

Hư vọng lấy dị tướng

Ðại chủng không sai khác.

Trong đại chủng không sắc

Trong sắc không đại chủng

Cũng chẳng ngoài đại chủng

Mà có được màu sắc.

Trong tâm, không màu vẽ

Trong màu vẽ, không tâm

Nhưng chẳng rời nơi tâm

Mà có được màu vẽ.

Tâm đó luôn chẳng trụ

Vô lượng khó nghĩ bàn

Thị hiện tất cả sắc

Ðều riêng chẳng biết nhau.

Ví như nhà họa sư

Chẳng biết được tự tâm

Mà do tâm nên vẽ

Các pháp tánh như vậy.

Tâm như nhà họa sư

Hay vẽ những thế gian

Ngũ uẩn từ tâm sanh

Không pháp gì chẳng tạo.

Như tâm, Phật cũng như vậy

Như Phật, chúng sanh đồng

Phải biết Phật cùng tâm

Thể tánh đều vô tận.

Nếu người biết tâm hành

Bảo khắp các thế gian

Người này thời thấy Phật

Rõ Phật chơn thật tánh.

Tâm chẳng trụ nơi thân

Thân chẳng trụ nơi tâm

Mà làm được Phật sự

Tự tại chưa từng có.

Nếu người muốn rõ biết

Tất cả Phật ba đời

Phải quán pháp giới tánh

Tất cả duy tâm tạo.

Trí Lâm Bồ tát thừa oai lực của đức Phật, quan sát mười phương rồi nói kệ rằng:

Sở thủ chẳng thể lấy

Sở kiến chẳng thể thấy

Sở văn chẳng thể nghe

Nhứt tâm bất tư nghị.

Hữu lượng và vô lượng

Cả hai chẳng thể lấy

Nếu có ai muốn lấy

Rốt ráo chẳng thể được.

Chẳng nên nói mà nói

Ðây là tự khi dối

Việc mình chẳng thành tựu

Chẳng khiến chúng vui mừng.

Có người muốn khen Phật

Vô biên diệu sắc thân

Tận cả vô số kiếp

Không kể thuật hết được.

Ví như châu như ý

Hay hiện tất cả màu

Không màu mà hiện màu

Chư Phật cũng như vậy.

Lại như hư không sạch

Phi sắc, chẳng thấy được

Dầu hiện tất cả sắc

Không ai thấy hư không.

Chư Phật cũng như vậy

Hiện khắp vô lượng sắc

Chẳng phải cảnh của tâm

Tất cả chẳng thấy được.

Dầu nghe tiếng Như Lai

Âm thinh chẳng phải Phật

Cũng chẳng ngoài âm thinh

Biết được đấng Chánh Giác.

Bồ đề không lai khứ

Lìa tất cả phân biệt

Thế nào ở trong đó

Tự nói là thấy được.

Chư Phật không có pháp

Phật chỗ nào có nói,

Chỉ theo tự tâm chúng

Cho rằng Phật nói pháp./.