Lời tựa và Tổng mục lục, Phẩm 01, Phẩm 02, Phẩm 03, Phẩm 04, Phẩm 05, Phẩm 06, Phẩm 07, Phẩm 08, Phẩm 09, Phẩm 10, Phẩm 11, Phẩm 12, Phẩm 13, Phẩm 14, Phẩm 15, Phẩm 16, Phẩm 17, Phẩm 18, Phẩm 19, Phẩm 20, Phẩm 21, Phẩm 22, Phẩm 23, Phẩm 24, Phẩm 25, Phẩm 26, Phẩm 27, Phẩm 28, Phẩm 29, Phẩm 30, Phẩm 31, Phẩm 32, Phẩm 33, Phẩm 34, Phẩm 35, Phẩm 36, Phẩm 37, Phẩm 38, Phẩm 39 a, Phẩm 39b, Phẩm 40 

Kinh Ðại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm

Hán Dịch: Ðại Sư Thật Xoa Nan Ðà

Việt Dịch: HT Thích Trí Tịnh

(Trọn bộ 4 tập – Tái bản lần thứ hai)

Nhà xuất bản Tôn giáo Hà Nội – PL.2549 – DL.2005

(Chánh Tân Tu Đại Tạng, tập 10, Hoa Nghiêm Bộ , số hiệu 0278 , 80 quyển, Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm Kinh, Đường Thật-xoa-nan-đà dịch, bttdtkvn)

(Hán bộ từ quyển bảy mươi bốn thứ đến đầu quyển thứ tám mươi)

(Hán bộ quyển 74)

Thiện Tài đã được môn Bồ tát giải thoát nơi Chủ Dạ Thần Đại Nguyện Tinh Tấn Lực Cứu Hộ Nhứt Thiết Chúng Sanh, ghi nhớ tu tập thấu rõ tăng trưởng, đi lần đến vườn Lâm Tỳ Ni tìm Thần Diệu Đức Viên Mãn. Thấy Thần này ở trong lâu các Nhất Thiết Bửu Thọ Trang nghiêm, ngồi trên tòa sư tử Bửu Liên Hoa, có hai mươi ức na do tha chư Thiên cung kính vây quanh. Thần Diệu Đức vì chư Thiên mà nói kinh Bồ tát Thọ Sanh Hải, khiến chư Thiên đều được sanh nhà Như Lai, thêm lớn biển đại công đức của Bồ tát.

Thiện Tài đến đảnh lễ chân Thần Diệu Đức, cung kính chắp tay bạch rằng:

Đại Thánh! Tôi đã phát tâm Vô thượng Bồ đề, mà chưa biết được Bồ tát thế nào tu Bồ tát hạnh sanh nhà Như Lai làm ánh sáng cho đời?

Thần Diệu Đức đáp:

Này Thiện nam tử! Bồ tát có mười tạng thọ sanh. Nếu Bồ tát thành tựu pháp này thời sanh nhà Như Lai, niệm niệm tăng trưởng thiện căn của Bồ tát, chẳng mỏi, chẳng lười, chẳng nhàm, chẳng thối, không dứt, không mất, rời những mê lầm, chẳng sanh lòng khiếp hèn não hối, đến Nhứt thiết trí, nhập môn pháp giới, phát tâm quảng đại, tăng trưởng những Ba la mật thành tựu Vô thượng Bồ đề, rời thế gian, vào bực Như Lai, được thắng thần thông, Phật pháp thường hiện tiền, thuận cảnh Nhứt thiết trí chơn thiệt.

Đây là mười tạng thọ sanh của Bồ tát:

Một là tạng thọ sanh nguyện thường cúng dường tất cả chư Phật.

Hai là tạng thọ sanh phát Bồ đề tâm.

Ba là tạng thọ sanh quán các pháp môn siêng tu hành.

Bốn là tạng thọ sanh dùng tâm thanh tịnh chiếu khắp tam thế.

Năm là tạng thọ sanh bình đẳng quang minh.

Sáu là tạng thọ sanh sanh nhà Như Lai.

Bảy là tạng thọ sanh Phật lực quang minh.

Tám là tạng thọ sanh quán môn phổ trí.

Chín là tạng thọ sanh khắp hiện trang nghiêm.

Mười là tạng thọ sanh nhập Như Lai địa.

Này Thiện nam tử! Thế nào là tạng thọ sanh nguyện thường cúng dường tất cả chư Phật?

Lúc Bồ tát sơ phát tâm phát nguyện như vầy: Tôi phải tôn trọng cung kính cúng dường tất cả chư Phật, thấy Phật không nhàm, ở chỗ chư Phật thường mến ưa, thường tin sâu chắc, tu những công đức không thôi nghỉ.

Này Thiện nam tử! Thế nào là tạng thọ sanh phát Bồ đề tâm?

Bồ tát này phát tâm Vô thượng Bồ đề, những là phát khởi tâm đại bi vì cứu hộ tất cả chúng sanh; phát tâm cúng dường Phật, vì rốt ráo kính thờ; khởi tâm cầu khắp chánh pháp, vì tất cả không lẫn tiếc, khởi tâm quảng đại xu hướng, vì cầu Nhứt thiết trí; khởi tâm từ vô lượng, vì nhiếp khắp chúng sanh; khởi tâm chẳng bỏ tất cả chúng sanh, vì mặc giáp kiên thệ cầu Nhứt thiết trí; khởi tâm không siểm cuống, vì được như thiệt trí; khởi tâm làm đúng như lời, vì tu Bồ tát đạo; khởi tâm chẳng dối chư Phật, vì thú hộ đại thệ nguyện của Phật; khởi tâm nguyện Nhứt thiết trí, vì tận vị lai giáo hóa chúng sanh không thôi dứt.

Bồ tát dùng công đức của Phật sát vi trần số Bồ đề tâm như vậy được sanh nhà Như Lai.

Này Thiện nam tử! Thế nào là tạng thọ sanh quán các pháp môn siêng tu hành?

Đại Bồ tát này phát khởi tâm quán tất cả pháp môn hải, phát khởi tâm hồi hướng Nhứt thiết trí viên mãn đạo, phát khởi tâm chánh niệm không nghiệp lỗi lầm, phát khởi tâm tất cả Bồ tát tam muội hải thanh tịnh, phát khởi tâm tu thành công đức của tất cả Bồ tát, phát khởi tâm trang nghiêm tất cả đạo Bồ tát, phát khởi tâm cầu Nhứt thiết trí hạnh đại tinh tấn tu các công đức như kiếp hỏa hẩy hừng không thôi dứt, phát khởi tâm tu hạnh Phổ Hiền giáo hóa chúng sanh. Phát khởi tâm khéo học tất cả oai nghi, tu công đức của Bồ tát bỏ lìa tất cả sở hữu an trụ nơi chân thiệt vô sở hữu.

Này Thiện nam tử! Thế nào là tạng thọ sanh dùng tâm thanh tịnh chiếu khắp tam thế?

Đại Bồ tát này đủ tâm thanh tịnh tăng thượng được ánh sáng Bồ đề của Như Lai, nhập biển phương tiện của Bồ tát, tâm họ kiên cố như kim cang trái bỏ tất cả loài sanh các cõi, thành tựu tất cả sức tự tại của Phật, tu hạnh thù thắng, đủ căn Bồ tát, tâm sáng sạch, nguyện lực bất động, thường được chư Phật hộ niệm, phá hoại tất cả núi chướng ngại, khắp vì chúng sanh làm chỗ sở y.

Này Thiện nam tử! Thế nào là tạng thọ sanh quang minh bình đẳng?

Đại Bồ tát này đầy đủ công hạnh hóa độ khắp chúng sanh, tất cả sở hữu đều có thể bỏ, an trụ nơi cảnh giới hạnh thanh tịnh rốt ráo của Phật, đầy đủ pháp nhẫn, thành tựu quang minh pháp nhẫn của Phật, dùng đại tinh tấn đến Nhứt thiết trí, đến nơi bỉ ngạn, tu tập các môn thiền được phổ môn định, tịnh trí viên mãn, dùng trí huệ nhật chiếu rõ các pháp, được vô ngại nhãn thấy biển chư Phật, ngộ nhập tất cả pháp tánh chân thiệt, tất cả thế gian người thấy hoan hỉ, khéo tu tập được pháp môn như thiệt.

Này Thiện nam tử! Thế nào gọi là thọ sanh tạng sanh nhà Như Lai?

Đại Bồ tát này sanh nhà Như Lai, theo chư Phật mà an trụ, thành tựu tất cả pháp môn thậm thâm, đủ đại nguyện thanh tịnh của tam thế chư Phật, được đồng một thiện căn với tất cả chư Phật, cùng một thể tánh với chư Như Lai, đủ hạnh xuất thế pháp lành bạch tịnh, an trụ pháp môn công đức quảng đại, nhập những tam muội thấy thần lực của Phật, tùy chỗ đáng hóa độ mà tịnh trị chúng sanh, đáp đúng lời hỏi biện tài vô tận.

Này Thiện nam tử! Thế nào là thọ sanh tạng Phật lực quang minh?

Đại Bồ tát này thâm nhập Phật lực, du hành các Phật độ lòng không thối chuyển, cúng dường thừa sự chúng hội Bồ tát không có mỏi nhàm, rõ tất cả pháp đều như huyển mà sanh khởi, biết các thế gian như cảnh trong mộng, tất cả sắc tướng dường như quang ảnh, thần thông hiện ra đều như biến hóa, tất cả thọ sanh đều như bóng, chư Phật thuyết pháp đều như tiếng vang nơi hang núi, khai thị pháp giới đều rốt ráo.

Này Thiện nam tử! Thế nào tạng thọ sanh quán môn phổ trí?

Đại Bồ tát này trụ đồng chân vị quán Nhứt thiết trí, mỗi mỗi trí môn tận vô lượng kiếp, khai diễn sở hành của tất cả Bồ tát, nơi tam muội thậm thâm của chư Bồ tát tâm được tự tại, niệm niệm sanh chỗ chư Như Lai trong thế giới mười phương, nơi cảnh có sai biệt nhập định vô sai biệt, nơi pháp vô sai biệt hiện trí có sai biệt, nơi vô lượng cảnh biết không cảnh giới, nơi cảnh giới ít, nhập cảnh vô lượng, thông đạt pháp tánh rộng lớn không ngằn mé, biết các thế gian đều là giả thi thiết, tất cả đều là thức tâm phát khởi.

Này Thiện nam tử! Thế nào là tạng thọ sanh khắp hiện trang nghiêm?

Đại Bồ tát này có thể nhiều cách trang nghiêm vô lượng cõi Phật, có thể khắp hóa hiện tất cả chúng sanh và những thân Phật được vô sở úy, diễn pháp thanh tịnh châu lưu pháp giới không chướng ngại, tùy tâm sở thích khiến thấy biết tất cả, thị hiện những hạnh thành Bồ đề, khiến sanh đạo Nhứt thiết trí vô ngại, việc làm như vậy chẳng lỗi thời, mà thường ở nơi tạng tam muội tỳ lô giá na trí huệ.

Này Thiện nam tử! Thế nào là tạng thọ sanh nhập Như Lai địa?

Đại Bồ tát này đều thọ pháp quán đảnh ở chỗ chư Phật tam thế, biết khắp tất cả cảnh giới thứ đệ, nghĩa là biết tất cả chúng sanh thứ đệ thọ sanh ở tiền tế hậu tế, biết chư Bồ tát tu hành thứ đệ, biết tâm niệm thứ đệ của tất cả chúng sanh, biết tam thế Như Lai thành Phật thứ đệ, biết phương tiện thuyết pháp thiện xảo thứ đệ, cũng biết tất cả sơ tế trung tế hậu tế có bao nhiêu kiếp hoặc thành hoặc hoại danh hiệu thứ đệ, tùy những chúng sanh chỗ đáng hóa độ vì hiện thành đạo công đức trang nghiêm thần thông thuyết pháp phương tiện điều phục.

Này Thiện nam tử! Nếu Ðại Bồ tát nơi mười pháp này tu tập tăng trưởng viên mãn thành tựu, thời có thể ở trong một trang nghiêm hiện nhiều thứ trang nghiêm. Như vậy trang nghiêm tất cả quốc độ, khai ngộ tất cả chúng sanh, tận vị lai kiếp không thôi dứt, diễn nói tất cả Phật pháp, những cảnh giới, những thành thục, xoay vần truyền đến vô lượng pháp, hiện bất tư nghì Phật tự tại lực sung mãn tất cả hư không pháp giới, ở trong biển tâm hành của các chúng sanh mà chuyển pháp luân, thị hiện thành Phật ở tất cả thế giới hằng không gián đoạn, dùng bất khả thuyết ngôn âm thanh tịnh để nói tất cả pháp, trụ vô lượng xứ thông đạt vô ngại, dùng tất cả pháp trang nghiêm đạo tràng, tùy các chúng sanh dục giải sai biệt mà hiện thành Phật, khai thị vô lượng pháp tạng thậm thâm, giáo hóa thành tựu tất cả thế gian.

Lâm Tỳ Ni Lâm Thần muốn tuyên lại nghĩa này, dùng Phật thần lực quán sát khắp mười phương mà nói kệ rằng:

Tâm thanh tịnh ly cấu tối thượng

Thấy tất cả Phật không nhàm đủ

Nguyện tận vị lai thường cúng dường

Là tạng thọ sanh của bậc trí.

Trong tất cả tam thế quốc độ

Có những chúng sanh và chư Phật

Ðều nguyện độ thoát, hằng kính thờ

Là tạng thọ sanh bậc nan tư.

Nghe pháp không nhàm thích quán sát

Ở khắp tam thế không chướng ngại

Thân tâm thanh tịnh như hư không

Là tạng thọ sanh bậc danh xưng.

Tâm đó hằng trụ biển đại bi

Cứng như kim cang và Bửu Sơn

Thấu tỏ tất cả những trí môn

Là tạng thọ sanh bậc tối thắng.

Ðại từ trùm khắp ở tất cả

Diệu hạnh thường tăng biển các độ

Dùng pháp quang minh chiếu mọi loài

Là tạng thọ sanh bậc hùng mãnh.

Tỏ thấu pháp tánh tâm vô ngại

Sanh ở nhà chư Phật tam thế

Vào khắp biển pháp giới mười phương

Là tạng thọ sanh bậc minh trí.

Pháp thân thanh tịnh tâm vô ngại

Ðến khắp mười phương các quốc độ

Tất cả Phật lực đều được thành

Là tạng thọ sanh bất tư nghì.

Vào trí huệ sâu đã tự tại

Nơi các tam muội cũng rốt ráo

Quán môn Nhứt thiết trí như thiệt

Là tạng thọ sanh bậc chân thân.

Tịnh trị tất cả những Phật độ

Siêng tu pháp khắp hóa chúng sanh

Hiển hiện Như Lai sức tự tại

Là tạng thọ sanh bậc đại danh.

Lâu đã tu hành đại trí huệ

Mau xu nhập được bậc Như Lai

Biết rõ pháp giới đều vô ngại

Là tạng thọ sanh của Phật tử.

Này Thiện nam tử! Bồ tát đủ mười pháp này thời sanh nhà Như Lai, làm quang minh thanh tịnh của tất cả thế gian.

Ta từ vô lượng kiếp đến nay được môn giải thoát thọ sanh tự tại này.

Thiện Tài thưa:

Bạch đức Thánh! Cảnh giới của môn giải thoát này thế nào?

Lâm Thần nói:

Này Thiện nam tử! Trước kia ta phát nguyện, nguyện lúc tất cả Bồ tát thị hiện thọ sanh đều được thân cận. Nguyện nhập biển vô lượng thọ sanh của Tỳ Lô Giá Na Như Lai.

Do nguyện lực thuở xưa ấy, nên nay ta sanh nơi vườn Lâm Tỳ Ni trong thế giới này, chuyên nghĩ tưởng Bồ tát lúc nào hạ sanh?

Qua một trăm năm quả nhiên Thế Tôn từ Trời Ðâu suất Đản sanh tại đây.

Lúc ấy, vườn Lâm Tỳ Ni này hiện mười tướng:

Một là trong vườn này mặt đất bỗng nhiên bằng phẳng không còn hầm hố gò nổng.

Hai là kim cang làm đất, các báu trang nghiêm, không có ngói sạn gai gốc.

Ba là cây bửu đa la bày hàng giáp vòng, rễ sâu đến thủy tế.

Bốn là những chồi hương mọc lên, những hương tạng hiện ra, cây bửu hương tàng to rậm rợp, mùi thơm đều hơn thiên hương.

Năm là những tràng hoa đẹp, đồ bửu trang nghiêm thành hàng đầy khắp mọi nơi.

Sáu là trong vườn có bao nhiêu cây đều tự nhiên nở hoa ma ni bửu.

Bảy là trong những ao hồ đều mọc hoa đầy mặt nước.

Tám là cõi sắc cõi dục của Ta Bà Thế Giới, tất cả hàng Thiên, Long, Bát bộ, các Quốc Vương đều hội đến vườn Lâm Tỳ Ni này đứng chắp tay.

Chín là trong thế giới này có bao nhiêu Thiên nữ, nhẫn đến Ma hầu la già Nữ đều rất hoan hỉ tay cầm những đồ cúng dường cung kính đứng hướng về phía cây Vô Ưu.

Mười là chư Phật mười phương, nơi rốn đều phóng quang minh tên là Bồ tát thọ sanh tự tại đăng chiếu sáng khắp khu vườn này. Trong mỗi quang minh đều hiện chư Phật thọ sanh, Đản sanh, thần biến, và công đức thọ sanh của tất cả Bồ tát. Lại phát ra những ngôn âm của chư Phật.

Trên đây là mười thoại tướng trong vườn Lâm Tỳ Ni.

Lúc mười thoại tướng này hiện ra, các Thiên Vương liền biết sẽ có Bồ tát Hạ sanh.

Thấy thoại tướng, ta hoan hỉ vô lượng.

Này Thiện nam tử! Lúc Ma Gia Phu Nhân ra khỏi thành Ca Tỳ La đi vào khu vườn này, lại hiện mười quang minh thoại tướng, khiến các chúng sanh được pháp quang minh.

Ðây là mười thoại tướng quang minh:

Quang minh của tất cả tạng bửu hoa.

Quang minh của tạng bửu hương.

Quang minh của bửu liên hoa khai diễn âm thanh vi diệu chân thiệt.

Quang minh của thập phương Bồ tát sơ phát tâm.

Quang minh của tất cả Bồ tát được nhập chư địa mà hiện thần biến.

Quang minh của tất cả Bồ tát tu Ba la mật viên mãn trí.

Quang minh đại nguyện trí của tất cả Bồ tát.

Quang minh phương tiện trí của tất cả Bồ tát giáo hóa chúng sanh.

Quang minh chân thiệt trí của tất cả Bồ tát chứng pháp giới.

Quang minh của tất cả Bồ tát được Phật tự tại thọ sanh xuất gia thành Chánh giác.

Mười quang minh này chiếu khắp tâm của vô lượng chúng sanh.

Này Thiện nam tử! Lúc Ma Gia Phu Nhân ngồi dưới cây Vô Ưu lại hiện mười thứ thần biến của Bồ tát sắp Đản sanh:

Lúc Bồ tát sắp Đản sanh, chư Thiên cõi sắc, và cõi dục chư Thiên tử, Thiên nữ, chư Long, Dạ xoa, Càn thát bà, A tu la, Ca lâu la, Khẩn na la, Ma hầu la già, cùng quyến thuộc vì để cúng dường nên đều vân tập.

Ma Gia Phu Nhơn oai đức thù thắng, các lỗ lông nơi thân đều phóng quang minh chiếu khắp Ðại Thiên thế giới không chướng ngại, chói lấn tất cả quang minh khác, diệt trừ tất cả phiền não và khổ ác đạo. Ðây là thần biến thứ nhứt của Bồ tát lúc sắp Đản sanh.

Lúc ấy, trong bụng của Ma Gia Phu Nhơn đều hiện tất cả hình tượng của Ðại Thiên Thế giới, trong trăm ức Diêm Phù Ðề những đô ấp, vườn rừng, danh hiệu riêng khác đều có Ma Gia Phu Nhơn ở và Thiên Chúng vây quanh, đều hiển hiện tướng thần biến bất tư nghì của Bồ tát sắp Đản sanh. Ðây là tướng thứ hai.

Tất cả lỗ lông nơi thân của Ma Gia Phu Nhơn đều hiện cảnh tượng thuở xưa lúc Bồ tát tu hành công hạnh cúng dường cung kính chư Phật và nghe tiếng nói pháp của chư Phật như ảnh tượng hiện rõ trong gương sáng. Ðây là thần biến thứ ba của Bồ tát lúc sắp Đản sanh.

Lại trong mỗi lỗ lông nơi thân của Ma Gia Phu Nhơn đều hiện thuở xưa lúc Bồ tát tu Bồ tát hạnh, ở thế giới, thành ấp, tụ lạc, núi rừng, sông biển, chúng sanh, kiếp số, gặp Phật xuất thế, nhập tịnh quốc độ, y chỉ thiện tri thức, tu hành pháp lành, thọ mạng dài vắn, Ma Gia Phu Nhơn thường là sanh mẫu của Bồ tát. Ðây là thần biến thứ tư của Bồ tát lúc sắp Đản sanh.

Lại trong mỗi lỗ lông của Ma Gia Phu Nhơn hiển hiện thuở xưa lúc Bồ tát tu Bồ tát hạnh, tùy sanh tại xứ nào, hình mạo sắc tướng, y phục ăn uống, những sự khổ vui đều hiện rõ ràng. Ðây là thần biến thứ năm của Bồ tát lúc sắp Đản sanh.

Lại trong mỗi lỗ lông của Ma Gia Phu Nhơn đều hiện thuở xưa lúc Bồ tát tu hạnh bố thí, xả thí cả những vật khó xả như đầu, mắt, tai, mũi, môi, lưỡi, răng, tay, chân, máu, thịt, gân, xương, vợ, con, thành ấp, cung điện, y phục, anh lạc, vàng bạc, châu báu. Cũng thấy hình mạo của những người thọ thí và chỗ nơi của họ. Ðây là thần biến thứ sáu của Bồ tát lúc sắp Đản sanh.

Lúc Ma Gia Phu Nhơn đi vào khu vườn này, thời khu vườn này hiện khắp tất cả chư Phật quá khứ lúc nhập mẫu thai, cõi nước nơi chỗ, y phục, tràng hoa, hương thoa, hương bột, phan cái, đồ trang nghiêm, kỹ nhạc ca ngâm âm thanh thượng diệu, làm cho chúng sanh đều được nghe thấy. Ðây là thần biến thứ bảy của Bồ tát sắp Đản sanh.

Lúc Ma Gia Phu Nhơn vào vườn này, từ nơi thân của Phu Nhơn xuất hiện cung điện lâu các Ma Ni Vương hơn hẳn tất cả cung điện của Thiên, Long, Bát bộ và cung điện của Nhơn Vương. Cung điện Ma Ni Vương này có lưới báu giăng phía trên, hương thơm ngào ngạt, các báu trang nghiêm, trong ngoài nghiêm tịnh, chẳng tạp loạn, bao khắp cả vườn Lâm Tỳ Ni, Ðây là thần biến thứ tám của Bồ tát sắp Đản sanh.

Lúc Ma Gia Phu Nhơn vào vườn này, từ nơi thân của Phu Nhơn xuất hiện mười bất khả thuyết trăm ngàn ức na do tha Phật sát vi trần số Bồ tát. Những Bồ tát này, thân hình dung mạo, tướng hảo quang minh, oai nghi đi đứng, thần thông, quyến thuộc đều đồng như Tỳ Lô Giá Na Bồ tát, tất cả đồng thời tán thán Như Lai. Ðây là thần biến thứ chín của Bồ tát sắp Đản sanh.

Lúc Ma Gia Phu Nhơn sắp Đản sanh Bồ tát, ở trước mặt Phu Nhơn bỗng từ kim cang tế mọc lên hoa sen lớn tên là Nhất Thiết Bửu Trang Nghiêm Tạng, kim cang làm cọng, các báu làm tua, như ý châu vương làm đài, có Phật sát vi trần số cánh, tất cả đều bằng châu ma ni. Lưới báu, lọng báu che phía trên. Tất cả Thiên Vương cầm giữ. Tất cả Long Vương mưa hương vũ. Tất cả Dạ xoa Vương cung kính rải thiên hoa. Tất cả Càn thát bà Vương dùng âm thanh vi diệu ca ngợi công đức của Bồ tát thuở xưa cúng dường chư Phật. Tất cả A tu la Vương bỏ tâm kiêu mạn mà cúi đầu kính lễ. Tất cả Ca lâu la Vương thòng phan báu khắp hư không. Tất cả Khẩn na la Vương hoan hỉ chiêm ngưỡng ca ngâm khen ngợi công đức của Bồ tát. Tất cả Ma hầu la già Vương đều hoan hỉ tán thán mưa tất cả mây bửu trang nghiêm. Ðây là thần biến thứ mười của Bồ tát sắp Đản sanh.

Này Thiện nam tử! Vườn Lâm Tỳ Ni thị hiện mười thần biến như vậy rồi, sau đó Bồ tát Đản sanh, như mặt nhựt hiện ra nơi hư không. Như mây lành hiện ở đảnh núi cao. Như làn chớp sáng giữa cụm mây dầy. Như ngọn đuốc sáng lớn giữa đêm tối.

Bấy giờ Bồ tát từ hông bên hữu của Phu Nhơn mà Đản sanh, thân tướng quang minh đủ các tướng hảo.

Này Thiện nam tử! Lúc đó dầu hiện sơ sinh, nhưng Bồ tát đã tỏ thấu tất cả pháp như mộng, như huyễn, như ảnh, như tượng, không đến không đi, chẳng sanh chẳng diệt.

Ðồng thời ta cũng thấy đức Bồ tát ở vô lượng cõi Phật trong mỗi vi trần của Ðại Thiên thế giới, cũng thấy đức Bồ tát ở vô lượng cõi Phật trong mỗi vi trần của trăm thế giới, ngàn thế giới, nhẫn đến tất cả thế giới mười phương thị hiện sơ sanh những sự thần biến giống như hiện thấy tại vườn Lâm Tỳ Ni này, niệm niệm thường không gián đoạn.

Thiện Tài thưa:

Bạch đức Thánh! Ngài được môn giải thoát này được bao lâu?

Lâm Thần nói:

Này Thiện nam tử! Thuở xưa quá ức Phật sát vi trần số kiếp, có kiếp tên là Duyệt Lạc, thế giới tên là Phổ Bửu. Có tám mươi na do tha Phật xuất hiện trong đó.

Tối sơ Phật hiệu là Tự Tại Công Ðức Tràng.

Trong thế giới Phổ Bửu có tứ thiên hạ tên là Diệu Quang Trang Nghiêm. Trong Diêm Phù Ðề có một Vương Ðô tên là Tu Di Trang Nghiêm Tràng, Quốc Vương tên là Bửu Diệm Nhãn, Phu Nhơn tên là Hỉ Quang.

Chính Hỉ Quang Phu Nhơn là sinh mẫu của đức Tự Tại Công Ðức Tràng Như Lai.

Lúc Phu Nhơn sắp Đản sanh Bồ tát, cùng hai mươi ức na do tha Thể nữ đến vườn Kim Hoa. Trong vườn có lầu tên là Diệu Bửu Phong, cạnh lầu có cội cây tên là Nhất Thiết Thí.

Phu Nhơn Hỉ Quang vói vịn nhánh cây Nhất Thiết Thí mà Đản sanh Bồ tát.

Chư Thiên Vương đem nước thơm đến tắm gội Bồ tát. Tắm xong, chư Thiên Vương trao Bồ tát cho nhũ mẫu Tịnh Quang.

Nhũ mẫu lãnh bồng Bồ tát, lòng rất hoan hỉ liền được Bồ tát phổ nhãn tam muội. Ðược tam muội này, nhũ mẫu thấy vô lượng chư Phật mười phương. Nhũ mẫu lại được môn giải thoát Bồ tát ở tất cả chỗ thị hiện thọ sanh tự tại, như thần thức lúc tối sơ thọ thai, mau chóng vô ngại. Vì được môn giải thoát này nên thấy tất cả Phật thừa bổn nguyện lực thọ sanh tự tại.

Này Thiện nam tử! Thuở đức Tự Tại Công Ðức Tràng Như Lai, nhũ mẫu Tịnh Quang chính là thân ta đây.

Từ đó đến nay, niệm niệm ta thường thấy đức Tỳ Lô Giá Na Phật thị hiện Bồ tát thọ sanh hải thần lực tự tại điều phục chúng sanh. Nhẫn đến tất cả chư Phật ở trong vi trần của tất cả thế giới khắp mười phương thị hiện Bồ tát thọ sanh thần biến, ta đều niệm niệm thấy cả, và đều cung kính phụng thờ cúng dường nghe thuyết pháp, như thuyết tu hành.

Bấy giờ Lâm Tỳ Ni Lâm Thần muốn tuyên lại nghĩa giải thoát này, thừa thần lực của Phật quán sát mười phương mà nói kệ rằng:

Ðồng Tử ngươi đã hỏi

Cảnh thậm thâm của Phật

Nay ngươi phải lắng nghe

Ta nói nhơn duyên ấy.

Quá ức sát trần kiếp

Có kiếp tên Duyệt Lạc

Tám mươi na do tha

Như Lai xuất thế gian.

Tối sơ Như Lai hiệu

Tự Tại Công Ðức Tràng

Ta ở vườn Kim Hoa

Thấy Bồ tát sơ sanh.

Lúc ấy ta làm nhũ mẫu

Trí huệ rất thông lẹ

Chư Thiên trao cho ta

Thân Bồ tát kim sắc.

Ta liền vội ẵm bồng

Nhìn kỹ vô kiến đảnh

Thân tướng đều viên mãn

Mỗi tướng vô biên tế.

Thân thanh tịnh ly cấu

Trang nghiêm với tướng hảo

Ví như tượng diệu bửu

Thấy xong tự vui mừng.

Tư duy công đức đó

Mau thêm những biển phước,

Thấy sự thần thông này

Ta phát tâm Bồ đề.

Chuyên cầu Phật công đức

Thêm rộng những đại nguyện,

Nghiêm tịnh tất cả cõi

Diệt trừ ba ác đạo.

Khắp ở mười phương cõi

Cúng dường vô số Phật,

Tu hành bổn thệ nguyện

Cứu thoát khổ chúng sanh.

Ta ở chỗ Phật ấy

Nghe pháp được giải thoát

Ức cõi vi trần số

Vô lượng kiếp tu hành.

Có bao nhiêu đức Phật

Ta đều từng cúng dường

Hộ trì Phật chánh pháp

Tu biển giải thoát này.

Ức cõi vi trần số

Ðức thập lực quá khứ

Thọ trì Phật pháp luân

Thêm sáng giải thoát này.

Ta trong khoảng một niệm

Thấy trong sát trần này

Mỗi trần có Như Lai

Nghiêm tịnh những sát hải.

Trong cõi đều có Phật

Hiện Đản sanh trongvườn

Ðều hiện bất tư nghì

Sức thần thông quảng đại.

Hoặc thấy bất tư nghì

Ức cõi chư Bồ tát

Ở tại trên Thiên Cung

Sắp chứng Phật Bồ đề.

Trong vô lượng sát hải

Chư Phật hiện thọ sanh

Thuyết pháp giữa đại chúng

Nơi đây ta đều thấy.

Một niệm thấy ức cõi

Vi trần số Bồ tát

Xuất gia đến đạo tràng

Thị hiện cảnh giới Phật.

Ta thấy trong sát trần

Vô lượng Phật thành đạo

Ðều hiện những phương tiện

Ðộ thoát khổ chúng sanh.

Trong mỗi mỗi vi trần

Chư Phật chuyển pháp luân

Ðều dùng tiếng vô tận

Khắp mưa pháp cam lộ.

Ức cõi vi trần số

Trong mỗi một sát trần

Ðều thấy chư Như Lai

Thị hiện nhập Niết bàn.

Vô lượng cõi như vậy

Như Lai hiện Đản sanh

Khắp nơi ta phân thân

Hiện tiền cúng dường Phật.

Bất tư nghì sát hải

Vô lượng loài sai khác

Ta đều hiện trong đó

Khắp mưa đại pháp vũ.

Phật tử! Ta biết môn

Nan tư giải thoát này

Trong vô lượng ức kiếp

Tán dương không hết được.

Này Thiện nam tử! Ta chỉ biết môn giải thoát Bồ tát trong vô lượng kiếp khắp tất cả chỗ thị hiện thọ sanh tự tại này.

Như chư đại Bồ tát có thể đem một niệm làm những kiếp tạng, quán tất cả pháp, dùng phương tiện khéo mà hiện thọ sanh, cúng dường cùng khắp tất cả chư Phật. Thông đạt rốt ráo tất cả Phật pháp, nơi tất cả loài đều hiện thọ sanh, ngồi tòa liên hoa ở trước tất cả Phật.

Biết các chúng sanh lúc đáng được độ, vì hiện thọ sanh phương tiện điều phục, ở tất cả cõi hiện những thần biến, dường như ảnh tượng đều hiện ra trước họ.

Ta thế nào biết được nói được công đức hạnh đó.

Này Thiện nam tử! Thành Ca Tỳ La này có cô gái họ Thích tên là Cù Ba.

Ngươi đến đó hỏi: Bồ tát thế nào ở trong sanh tử giáo hóa chúng sanh.

Thiện Tài Ðồng Tử đảnh lễ chân Lâm Tỳ Ni Lâm Thần, hữu nhiễu vô số vòng, ân cần chiêm ngưỡng từ tạ mà đi.